પીસીઓએસ (પોલીસીસ્ટિક ઓવેરિયન સિન્ડ્રોમ) આ દિવસોમાં ખૂબ જ સામાન્ય બની ગયું છે અને 5માંથી 1 મહિલા તેનાથી પીડિત છે. તે સૌથી પ્રચલિત અંતઃસ્ત્રાવી વિકાર છે જે 8-13% પ્રિમેનોપોઝલ સ્ત્રીઓને અસર કરે છે. પીસીઓએસના મુખ્ય પ્રજનન લક્ષણો એંડ્રોજનના ઉત્પાદનમાં વધારો અને અવ્યવસ્થિત ગોનાડોટ્રોપિન સ્ત્રાવ છે જે માસિક અનિયમિતતા, શરીરના વધારાના વાળ, ખીલ અને વંધ્યત્વમાં પરિણમે છે.
મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં, પીસીઓએસ ધરાવતી સ્ત્રીઓ મેદસ્વી હોય છે અને તે એક દુષ્ટ વર્તુળ છે. પીસીઓએસ ધરાવતી 38% – 88% સ્ત્રીઓમાં વધારે વજન / સ્થૂળતા હોય છે અને સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે સ્થૂળતા ગર્ભાવસ્થાની શક્યતા ઘટાડે છે અને કસુવાવડનું જોખમ વધારે છે. સંશોધન એ પણ સૂચવે છે કે વજન ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરતી સ્ત્રીઓના કિસ્સામાં ગર્ભાવસ્થાના સફળતા દરમાં નોંધપાત્ર સુધારો થયો છે.
ચાલો આપણે જાણીએ કે કેવી રીતે વ્યક્તિનું બીએમઆઈ (બોડી માસ ઇન્ડેક્સ) ગર્ભધારણની તક સાથે સીધો સંબંધ ધરાવે છે અને કેવી રીતે વજન ઘટાડવાથી ગર્ભાવસ્થાની તકો સુધરી શકે છે.
બીએમઆઈ શું છે:
બીએમઆઈ એ જાણવામાં મદદ કરે છે કે કોઈ વ્યક્તિનું વજન સ્વસ્થ છે કે કેમ જેમાં ઊંચાઈ-થી-વજન ગુણોત્તરનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
બીએમઆઈ ચાર્ટ:
બીએમઆઈ જે 18.5 થી ઓછું છે – ઓછું વજન
બીએમઆઈ જે 18.5 <25 છે- સ્વસ્થ વજન
બીએમઆઈ જે 25 <30 છે- વધુ વજન
બીએમઆઈ 30 અથવા તેથી વધુ છે – સ્થૂળતા
સ્થૂળતાને વધુ વિભાજિત કરવામાં આવે છે:
શ્રેણી 1: બીએમઆઈ 30 < 35
શ્રેણી 2: બીએમઆઈ 35 <40
શ્રેણી 3: બીએમઆઈ 40 અને 40 થી વધુ
પીસીઓએસ ધરાવતી સ્ત્રીઓમાં, ઉચ્ચ આધારભૂત બીએમઆઈ ગર્ભાવસ્થાની ઓછી સંભાવના સાથે સંકળાયેલ છે. સંદર્ભ તરીકે પીઓએસ નિદાનમાં 27 વર્ષમાં આયુની સામાન્ય વજનવાળી મહિલાનો ઉપયોગ કરીને પાંચ બીએમઆઈ શ્રેણીઓ માટે પીસીઓએસ નિદાન (18-45 વર્ષ) નો વય સીમામાં ગર્ભાવસ્થાની સંભાવનાનું અધ્યયન કરવામાં આવ્યું હતું.
પીસીઓએસ નિદાનમાં 31 વર્ષની આયુ વાળી સ્થૂળતા શ્રેણી II (બીએમઆઈ 35-39.9) વાળી મહિલાઓ માટે, ગર્ભધારણની સંભાવના 27 વર્ષની આયુના સામાન્ય વજનવાળી મહિલાઓની સરખામણીમાં અડધી હતી. સાથે જ, તેમના ગર્ભધારણની સંભાવના નિદાનના સમયે 35 વર્ષની આયુ વાળી સામાન્ય વજનવાળી મહિલાની સમાન હતી.
બીએમઆઈ વર્ગ દ્વારા પીસીઓએસ નિદાન વખતે ઉંમરના આધારે ગર્ભાવસ્થાની શક્યતા
![](https://oasisindia.in/wp-content/uploads/2023/08/image.png)
સ્ત્રોત: યુકેહ્યુમનરીપ્રોડક્શન, વોલ્યુમ.38, નં.3, પીપી. 471–481, 2023માં બોડી માસ ઇન્ડેક્સ, વજન ઘટાડવું અને પોલિસીસ્ટિક ઓવેરિયન સિન્ડ્રોમ અને વધુ વજન અથવા સ્થૂળતા ધરાવતી સ્ત્રીઓમાં ગર્ભાવસ્થાની તક વચ્ચેનું જોડાણ: એક પૂર્વવર્તી સમૂહ અભ્યાસ
વજન ઘટાડવા અને ગર્ભાવસ્થા વચ્ચે જોડાણ:
આંતરરાષ્ટ્રીય માર્ગદર્શિકા પીસીઓએસ અને વધુ વજન/સ્થૂળતા ધરાવતી મોટાભાગની મહિલાઓ માટે પ્રથમ સારવાર તરીકે વજન વ્યવસ્થાપન સહિત જીવનશૈલીમાં ફેરફારની ભલામણ કરે છે. વજન ઘટાડવું એ સ્થિર વજન જાળવવા અથવા વજન વધારવાની વિરુદ્ધ ગર્ભાવસ્થાની વધતી તક સાથે સંકળાયેલું છે. વજન ઘટાડવાથી હોર્મોન પ્રોફાઇલ, ઓવ્યુલેશન દર, ઉસાઈટ આરોગ્ય, એન્ડોમેટ્રાયલ ગ્રહણક્ષમતા, ઇન્સ્યુલિન પ્રતિકાર અને અન્ય મેટાબોલિક પરિમાણોમાં સુધારણા દ્વારા પ્રજનનક્ષમતાના પરિણામોમાં સુધારો કરી શકે છે.
મુખ્ય નિષ્કર્ષ:
1.પીસીઓએસ ધરાવતી સ્ત્રીઓના કિસ્સામાં વધુ બીએમઆઈ ગર્ભાવસ્થાની શક્યતા ઘટાડે છે.
2.પીસીઓએસ નિદાન પછી વજન ઘટાડવું એ સ્થિર વજન અથવા વજન વધારવાની સરખામણીમાં ગર્ભાવસ્થાની વધતી તક સાથે સંકળાયેલું છે.
3.પીસીઓએસ નિદાન પછી 5-15% વજન ઘટવાથી ગર્ભાવસ્થાની શક્યતા વધી શકે છે.
4.10% થી ઓછી સ્ત્રીઓ ગર્ભ ધારણ કરી શકે છે જેમનું બીએમઆઈ 45 થી વધુ છે.
5.35 થી વધુ બીએમઆઈ ધરાવતી 31 વર્ષની (પીસીઓએસ નિદાન સમયે) સ્ત્રી માટે, ગર્ભધારણની શક્યતા સામાન્ય વજન ધરાવતી 27 વર્ષની સ્ત્રી કરતાં અડધી છે.
6.35 થી વધુ બીએમઆઈ ધરાવતી 31 વર્ષની વયની સ્ત્રીની ગર્ભધારણની શક્યતા સામાન્ય વજન ધરાવતી અને પીસીઓએસ નિદાન વખતે 35 વર્ષની વયની સ્ત્રી જેવી જ છે.
7.સામાન્ય વજન ધરાવતી સ્ત્રીની સરખામણીમાં 40 ની બરાબર અથવા તેનાથી વધુ બીએમઆઈ ધરાવતી સ્ત્રી માટે ગર્ભાવસ્થાની સંભાવના 63% ઓછી હોવી અપેક્ષિત હતું.
8.પીસીઓએસ નિદાન પછી 5% વજન વધવાથી ગર્ભાવસ્થાની શક્યતા થોડી ઓછી થાય છે.
સામાન્ય બીએમઆઈ ઉચ્ચ બીએમઆઈ
મુખ્ય સૂચકાંકો | ગર્ભાવસ્થાની શક્યતા |
પીસીઓએસ + વજનમાં વધારો | નીચું |
પીસીઓએસ + વજનમાં ઘટાડો | ઉચ્ચ |
પીસીઓએસ + સ્થિર વજન | નીચું |
પીસીઓએસ અને વધુ વજન ધરાવતી મહિલાઓ માટે સ્વાસ્થ્ય લક્ષ્યો:
પીસીઓએસનો ઉપચાર કરી શકાતો નથી; આશા ગુમાવશો નહીં. જીવનશૈલીમાં ફેરફાર તમને સ્વસ્થ રહેવામાં અને ગર્ભધારણમાં પણ મદદ કરી શકે છે. સંતુલિત આહાર, વજન ઘટાડવું અને નિયમિત વ્યાયામ કરવાથી પણ ગર્ભાવસ્થાને લગતી કેટલીક મુશ્કેલીઓ ટાળી શકાય છે. પ્રેરિત રહો અને એક કડક દિનચર્યાનું પાલન કરો જે તમને ખુશ અને સ્વસ્થ બનાવી શકે.
1.જો તમે ગર્ભ ધારણ કરવાની યોજના ઘડી રહ્યા હો, તો તંદુરસ્ત વજન રાખવાનો પ્રયાસ કરો. વજન ઘટાડવું માસિક ચક્રને નિયમિત કરવામાં મદદ કરી શકે છે અને તમને ગર્ભવતી થવા માટે સક્ષમ બનાવે છે.
2.પીસીઓએસ પીડિત સ્ત્રીઓમાં ઇન્સ્યુલિન પ્રતિકાર એ એક મુખ્ય સમસ્યા છે. પ્રોસેસ્ડ ફૂડ ટાળવાનો પ્રયાસ કરો અને શર્કરાનું સેવન ઓછું કરો; ડાયાબિટીસ અને હૃદય રોગના જોખમને ઘટાડવા માટે પુષ્કળ પ્રમાણમાં ફાઇબર અને સ્વાસ્થ્યકર ચરબીનો સમાવેશ કરો.
3.તમારી કેલરી બર્ન કરો; કસરતને તમારી દિનચર્યાનો ભાગ બનાવો.
પરેજી પાળવા માટેનો ખોરાક | સમાવેશ કરવા માટેનો ખોરાક |
સેચ્યુરેટેડ ફેટ્સ (બિસ્કીટ, કેક, માખણ) | કઠોળ, લીલા પાંદડાવાળા શાકભાજી |
લાલ માંસ | બ્રાઉન રાઈસ, જવ |
તળેલો ખોરાકપાલક, કોબીજ, ટામેટા | પાલક, કોબીજ, ટામેટા |
માદક પીણાં | સાલ્મન અને અન્ય ઓમેગા-3 ફેટી એસિડ સમૃદ્ધ માછલી |
સોડા | આખા ફળો |